Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2013

ΝΤΟΜΑΤΑ





ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΠΟΡΩΝ ΝΤΟΜΑΤΑΣ
Επιτρέψτε στις ντομάτες να ωριμάσουν εντελώς πριν τη συλλογή τους για την παραγωγή σπόρου. Κόψτε την ντομάτα στη μέση και συμπιέστε έξω από τις κοιλότητες την ουσία που περιέχει τους σπόρους που είναι σαν ζελατίνα. Τοποθετήστε τη ζελατίνα και τους σπόρους σε ένα βάζο ή ένα ποτήρι και τοποθετήστε σε μια θερμή θέση, 16-24 °C για περίπου 3-4 ημέρες. Ανακατώστε μια φορά την ημέρα. Ένα στρώμα μύκητα σα μούχλα θα αρχίσει να εμφανίζεται στην κορυφή του μίγματος μετά από τις μερικές ημέρες. Αυτός ο μύκητας όχι μόνο τρώει το ζελατινούχο πολτό που περιβάλλει κάθε σπόρο και αποτρέπει τη βλάστηση, παράγει επίσης τα αντιβιοτικά που βοηθούν για να ελέγξουν τις ασθένειες των σπόρων. Μετά από 3-4 ημέρες γεμίστε το δοχείο με τους σπόρος με ζεστό νερό και ανακατέψετε. Αφήστε το περιεχόμενο να ηρεμίσει και χύστε έξω το νερό μαζί με τα κομμάτια του πολτού ντοματών και των ανώριμων σπόρων που επιπλέουν στην κορυφή. Οι βιώσιμοι σπόροι είναι βαρύτεροι και μένουν στο κατώτατο σημείο του βάζου. Αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση για μια δυο εβδομάδες έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.



ΦΥΤΕΥΣΗ
Οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν 100 μέτρα η μία από την άλλη καλλιέργεια που ανθίζει συγχρόνως για να εξασφαλίσουμε απόλυτη αγνότητα. Για στο σπίτι μας μια απόσταση 50 μέτρων θεωρείτε ικανοποιητική. Η απόσταση φύτευσης στις σειρές μεταξύ των φυτών θα πρέπει να είναι από 60 έως 90 cm. Μπορείτε να φυτέψετε την ντομάτα μέχρι απόσταση 45 cm και κυρίως στα παρτέρια, να ξέρετε όμως ότι οι ντοματιές απωθούνται μεταξύ τους, για αυτό είναι καλό να τηρούνται οι αποστάσεις. Η απόσταση μεταξύ των σειρών πρέπει να είναι 90-120 cm. Η σπορά των σπόρων μπορεί να γίνει 6 εβδομάδες πριν από την τελευταία ημερομηνία παγετού στην περιοχή σας. Φυτέψτε το σπόρο 1-1.5 cm βαθιά σε κομπόστα για σπόρους και διατηρήστε τη θερμοκρασία μεταξύ 24-29 0C για την καλύτερη βλαστικότητα. Οι ντοματιές χρειάζονται 12-14 ώρες φωτός την ημέρα για μην γίνουν ψιλόλιχνες. Όταν στα φυτά έχουν παραχθεί τέσσερα φύλλα, μεταμοσχεύστε τα φυτά σε μεγαλύτερες γλάστρες για την προώθηση της ανάπτυξης της ρίζας. Εκθέστε τα φυτά στις εξωτερικές συνθήκες δηλαδή στο φως και στον αέρα περίπου 10 ημέρες, για να σκληρύνει και να χοντρύνει το στέλεχος τους. Το πότισμα θα πρέπει να γίνεται με μέτρο, ούτε πολύ ούτε λίγο, για να μην καθυστερήσει η ανάπτυξη των φυτών.

ΣΥΓΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΝΤΟΜΑΤΑΣ
Η ντομάτα καλλιεργείται μαζί με σκόρδο, κατιφέ, κρεμμύδι, μαϊντανό, σχοινόπρασο, καπουτσίνο, καρότο, τσουκνίδα, βασιλικό, μέντα, μελλισόχορτο. Η καλλιέργεια σκόρδου ανάμεσα στις ντομάτες τις προστατεύει από τον τετράνυχο, ο κατιφές από έντομα και νηματώδεις του εδάφους, ενώ η τσουκνίδα η μέντα και το μελλισόχορτο καλυτερεύει την ποιότητά της. Ο βασιλικός απωθεί τις μύγες, τα κουνούπια και τα σκουλήκια των καρπών, τις βοηθάει στις ασθένειες και συμβάλει στην ανάπτυξή τους. Οι ντομάτες δεν έχουν πρόβλημα να καλλιεργούνται στο ίδιο μέρος κάθε χρόνο. Δεν καλλιεργείται με πατάτες, μάραθο, καλαμπόκι, αγγούρι, λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι, γογγύλι, άνιθο. Μην τις φυτεύεται κάτω από καρυδιές για την αποφυγή της μάρανσης του καρυδιού.




ΤΡΟΦΟΠΕΝΙΕΣ



Έλλειψη Αζώτου
Συμπτώματα στο φυτό.

Ασθενική ανάπτυξη. Λεπτό φυτό. Αναπτύσσεται προς τα πάνω. Άκαμπτα στελέχη και μίσχοι. Τα φύλλα έχουν ξεθωριασμένο πράσινο χρώμα. Περιστασιακά εμφανίζονται κηλίδες σε μωβ χρώμα. Τα παλαιότερα φύλλα κιτρινίζουν.


Έλλειψη Φωσφόρου
Συμπτώματα στο φυτό.



 ΦΩΤΟ 1
Ασθενική ανάπτυξη. Λεπτό φυτό. Τα φύλλα μαραίνονται, συστρέφονται προς τα πίσω και αναπτύσσουν έντονες κηλίδες ανοικτού μωβ χρώματος.



Έλλειψη Ασβεστίου
Συμπτώματα στα στελέχη.



 ΦΩΤΟ 2
Οι νεαρές άκρες του φυτού πεθαίνουν. Τα στελέχη της τομάτας αρχίζουν να ξεραίνονται ξεκινώντας από τις άκρες. Τα φύλλα πεθαίνουν, ξεκινώντας από τα νέα φύλλα και τους βλαστούς που είναι γόνιμοι και περιέχουν άνθη.


Έλλειψη Ασβεστίου
Συμπτώματα στο Δικτύωμα - Ζευκτόν




ΦΩΤΟ 3
Ξεραίνονται τα ακραία φύλλα και άνθη. Τα φύλλα αποκτούν κοκκινο-καφέ αποχρώσεις.


Έλλειψη Ασβεστίου
Συμπτώματα στο Δικτύωμα - Ζευκτόν. Ξερή ή μαύρη κορυφή των καρπών (Blossom End Rot).

 
ΦΩΤΟ 4
Ξεραίνονται τα δικτυώματα. Εμφανίζεται στους ακραίους καρπούς η ξερή ή μαύρη κορυφή των καρπών (Blossom End Rot).


Έλλειψη Μαγνησίου
Συμπτώματα στα φύλλα.



ΦΩΤΟ 5
Κεντρική χλώρωση και πράσινες ζώνες στις άκρες των φύλλων.


Έλλειψη Μαγνησίου
Συμπτώματα στο Δικτύωμα.



ΦΩΤΟ 6
Κεντρική χλώρωση και νέκρωση των φύλλων. Τα φρούτα (τομάτες) εμφανίζουν “πράσινες πλάτες”.


Έλλειψη Μαγνησίου
Συμπτώματα στο φυτό.

 
ΦΩΤΟ 7
Εμφάνιση σε θερμοκήπια. Κεντρική χλώρωση και νέκρωση των φύλλων.


Έλλειψη Καλίου
Συμπτώματα στα φύλλα.



ΦΩΤΟ 8
Ελαφρά περιφερειακή και εσωτερική χλώρωση στα νέα φύλλα που ακολουθείται από περιφερειακό καφέ καψάλισμα. Τα “καψαλισμένα” άκρα των φύλλων γυρνούν προς τα πάνω.


Έλλειψη Καλίου
Συμπτώματα στον καρπό.



ΦΩΤΟ 9
Κηλιδωτή ωρίμανση (Blotchy Ripening) στον καρπό της τομάτας. Εμφανίζονται πράσινες και κίτρινες περιοχές (σα μωσαϊκό) στην επιφάνεια του κόκκινου καρπού.


Ασθένεια Τομάτας
Συμπτώματα στον καρπό - Μωσαϊκό τομάτας.


 
ΦΩΤΟ 10
Κηλιδωτή ανομοιόμορφη ωρίμανση, παρόμοια συμπτώματα με την κηλιδωτή ωρίμανση (Blotchy Ripening), λόγω της έλλειψης καλίου, αλλά οι περιοχές του μωσαϊκού ορίζονται σαφέστερα.


Έλλειψη Σιδήρου
Συμπτώματα στα φύλλα.



ΦΩΤΟ 11
Επηρεάζονται οι άκρες των φύλλων. Ειδικότερα οι βασικές περιοχές των μικρών φύλλων. Έντονη χλωρωτική απόχρωση. Οι μίσχοι κοντά στις άκρες είναι επίσης κίτρινοι.


Έλλειψη Μαγνησίου
Συμπτώματα στα φύλλα.


ΦΩΤΟ 12
Χλωρωτικές αποχρώσεις απλωμένες σε όλη την επιφάνεια των φύλλων. Οι διάστικτες περιοχές νεκρώνονται.


Τοξικότητα Μαγγανίου (όξινο έδαφος - περίπλοκο θέμα)
Συμπτώματα στα κλαδιά.



ΦΩΤΟ 13
Τα στελέχη και οι μίσχοι, ειδικά οι περιοχές ένωσης, παρουσιάζουν νεκρωτικές βλάβες. Τα φύλλα μαραίνονται και κρεμούν.


Έλλειψη Βορίου
Συμπτώματα στα κλαδιά.



ΦΩΤΟ 14
Οι μίσχοι γίνονται άκαμπτοι. Τα νέα άνθη πεθαίνουν και μειώνεται η ανάπτυξη. Αναπτύσσονται τα πλευρικά κλαδιά εμποδίζοντας την ανάπτυξη του φυτού σε ύψος. Τα φύλλα αποκτούν έντονη χρειά από μωβ, καφέ και κίτρινο χρώμα.


Έλλειψη Βορίου
Συμπτώματα στους καρπούς.



ΦΩΤΟ 15
Οι καρποί της τομάτας δεν έχουν σπόρους και παρουσιάζουν φελώδη υφή. Η ωρίμανση δεν είναι ομοιόμορφη.


Έλλειψη Μολυβδενίου
Συμπτώματα στο φυτό.



ΦΩΤΟ 16
Τα φύλλα είναι κάπως χλωρωτικά. Έντονη περιστροφή των φύλλων. Τα φύλλα ξεραίνονται από τις άκρες



.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ



Αλευρώδης
Επιστημονικό Όνομα: Bemisia tabaci
Τύπος Προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συμπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ
Πληροφορίες
Προσβάλλει τον καπνό, το βαμβάκι και άλλα καλλιεργούμενα και αυτοφυή φυτά.
Ζημιά
Η απομύζηση φυτικών χυμών κάνει τα φύλλα εύθραυστα και υποβαθμίζει την ποιότητά τους. Επιπλέον τα κολλώδη εκκρίματα του εντόμου λερώνουν τα φύλλα.
Εχθρός
Το ακμαίο μοιάζει με μικρή λευκή μύγα. 'Έχει μήκος περίπου 1 χιλ., χρώμα σώματος κιτρινωπό και μαύρους οφθαλμούς. Οι πτέρυγες είναι διαφανείς και καλύπτονται από λευκή κηρώδη ουσία, που εκκρίνεται από αδένες και από όπου πήρε το έντομο το όνομά του.
 Οι νεαρές νύμφες έχουν ελλειπτικό σχήμα, χρώμα διαφανές-υποκίτρινο και διαθέτουν πόδια. Οι νύμφες 2ου-4ου σταδίου αποκτούν χρώμα υποκίτρινο-κίτρινο και δεν έχουν πόδια (ακίνητες).




ΦΩΤΟ 17


Θρίπας
Επιστημονικό Όνομα Thrips tabaci
Εμφάνιση Συπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ
Πληροφορίες
Προσβάλλει το βαμβάκι, τον καπνό, τα ψυχανθή και πολλές άλλες καλλιέργειες.
Ζημιά
Τα καπνόφυτα προσβάλλονται τόσο στο σπορείο όσο και στο χωράφι. Στα φύλλα εμφανίζονται πολυάριθμα λευκά στίγματα. Η απομύζηση φυτικών χυμών από τα φύλλα τα κάνει εύθραυστα και υποβαθμίζει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Σοβαρότερη ζημιά όμως προκαλεί ο θρίπας μεταδίδοντας την ίωση της κηλιδωτής νέκρωσης (TSWV) ("καρκίνος").
Εχθρός
Το ακμαίο έχει μήκος 0,8 χιλ. και χρώμα κιτρινοκάστανο. Οι πτέρυγες είναι στενές, γκριζοκίτρινες, με μακρούς κροσσούς. Οι κεραίες του έχουν 7 άρθρα (σε αντίθεση με τον Θρίπα της Καλιφόρνια Frankliniella occidentalis, που φέρει κεραίες με 8 άρθρα).
Οι νύμφες μοιάζουν στην εμφάνιση με τα ακμαία και έχουν χρώμα λευκοκίτρινο.




ΦΩΤΟ 18


Αφίδες Λαχανικών
Επιστημονικό Όνομα: Aphis gossypii, Aphis fabae, Myzus persicae, Aulacorthum solani, Macrosiphum euphorbiae, Brevicoryne brassicae
Τύπος Προσβολής: Εχθρός
Εμφάνιση Συπτωμάτων σε: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ, ΜΑΡΑΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΦΥΤΟ
Πληροφορίες
Τα διάφορα είδη μπορεί να συναντώνται σε διαφορετικές ομάδες καλλιεργειών. 'Ετσι τα κολοκυνθοειδή προσβάλλονται κυρίως από την Aphis gossypii, η τομάτα από τα είδη Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae, Aulacorthum solani, Aphis fabae, τα φυλλώδη λαχανικά από την Brevicoryne brassicae.
Ζημιά
Βρίσκονται συνήθως στην κάτω επιφάνεια του φύλλου, όπου σχηματίζουν αποικίες. Χαρακτηριστικό είναι η παραγωγή μελιττώματος. Σε σοβαρές προσβολές τα φύλλα καρουλιάζουν και μεταχρωματίζονται. Εκτός από την απομύζηση χυμών οι αφίδες μπορεί να μεταφέρουν ιώσεις (π.χ. ιός Υ, μωσαϊκό αγγουριού CMV, ασπερμία τομάτας, μωσαϊκό καρπουζιού, ίκτερος κολοκυνθοειδών), οπότε σε αυτή την περίπτωση παρουσιάζονται τα αντίστοιχα συμπτώματα.
Εχθρός
Τα ακμαία έχουν μήκος 1-4 χιλ. και ο χρωματισμός τους διαφέρει ανάλογα με το είδος: πράσινο, κίτρινο, κοκκινωπό, καστανό, καστανόμαυρο, γκριζοπράσινο.
Συνυπάρχουν πτερωτές και άπτερες μορφές. Οι νύμφες μοιάζουν στην εμφάνιση με τα ακμαία.




ΦΩΤΟ 19


Κοινός Τετράνυχος (κίτρινος)
Επιστημονικό Όνομα Tetranychus spp.
Εμφάνιση Συπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΚΑΡΠΟ
Πληροφορίες
Προσβάλλουν τα σολανώδη, τα κολοκυνθοειδή, το βαμβάκι, το αμπέλι, τα εσπεριδοειδή, αλλά και πολλές άλλες καλλιέργειες και αυτοφυή φυτά.
Ζημιά
Στην επάνω επιφάνεια των φύλλων παρουσιάζεται χλώρωση κατά κηλίδες, ενώ στην κάτω επιφάνεια διακρίνονται οι θέσεις διατροφής των αποικιών τους (ασημόχρωμες και ελαφρά βυθισμένες) και με τη χρήση μεγεθυντικού φακού οι τετράνυχοι. Σημάδι της προσβολής είναι και οι μετάξινοι αραχνοειδείς ιστοί στα προσβεβλημένα μέρη. Σε έντονη προσβολή τα φύλλα καρουλιάζουν, ξηραίνονται και πέφτουν. Μπορεί να προσβληθούν επίσης τα στελέχη, τα άνθη και οι καρποί. Στους καρπούς των εσπεριδοειδών παρατηρούνται σκουρόχρωμες κηλίδες, οι οποίες επεκτείνονται και καταλαμβάνουν σημαντικό τμήμα της επιφάνειας. Το αποτέλεσμα είναι να υποβαθμίζεται η εμπορική τους αξία.
Εχθρός
Το ακμαίο θηλυκό έχει μήκος 0,5 χιλ., σχήμα ωοειδές και χρώμα που ποικίλλει από ανοιχτοκίτρινο εως πρασινοκίτρινο. Πλευρικά φέρει από μια σκούρα εκτεταμένη κηλίδα. Φέρει 4 ζεύγη ποδών. Τα θηλυκά άτομα του φθινοπώρου, που θα διαχειμάσουν, έχουν χρώμα πορτοκαλοκόκκινο. Οι νύμφες μοιάζουν στην εμφάνιση με τα ακμαία. Η προνύμφη όμως φέρει 3 ζεύγη ποδών. Τα ωά είναι σφαιρικά, λεία και μοιάζουν με μικρά μαργαριτάρια. Κοντά στην εκκόλαψη παίρνουν κοκκινωπό χρώμα. Διαχειμάζει σε προστατευμένες θέσεις, όπως κάτω από τον ξηρό φλοιό των πρέμνων, γύρω από το λαιμό, πάνω σε διάφορα ποώδη φυτά. Την άνοιξη δραστηριοποιείται και μετακινείται σε ποώδη φυτά (συνήθως ζιζάνια) όπου και πολλαπλασιάζεται. Στο στάδιο αυτό από κοκκινωπό γίνεται κιτρινοπράσινο. Αναπτύσσει πολλές γενεές κυρίως το καλοκαίρι, με ξηρό και θερμό καιρό (1 γενεά κάθε 10-12 ημέρες σε θερμοκρασία 25-30οC).
Παρατηρήσεις
Οι τετράνυχοι ευνοούνται από ξηρό και ζεστό καιρό. Μπορούν ταχύτατα να αναπτύξουν μεγάλους πληθυσμούς και να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές. Η αντιμετώπισή τους πρέπει να γίνεται έγκαιρα, σε χαμηλό επίπεδο πληθυσμού. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με προσεκτικό και συστηματικό έλεγχο της καλλιέργειας.




ΦΩΤΟ 20


Κλαδοσπορίωση τομάτας
Άλλα Ονόματα Leaf mold
Επιστημονικό Όνομα Mycorellosiella fulva, (συν. Fulvia fulva, συν. Cladosporium fulvum)
Τύπος Προσβολής Ασθένεια
Εμφάνιση Συπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ
Πληροφορίες
Η ασθένεια αυτή ευνοείται μέσα στο θερμοκήπιο και μάλιστα τους χειμερινούς μήνες.
Συμπτώματα
Προσβάλλονται πρώτα τα κατώτερα φύλλα, όπου δημιουργούνται ακανόνιστες χλωρωτικές (κιτρινοπράσινες) κηλίδες. Η καστανή εξάνθιση του μύκητα εμφανίζεται στην κάτω επιφάνεια. Αργότερα οι κηλίδες γίνονται καστανοκίτρινες, επεκτείνονται, τα φύλλα συστρέφονται, μαραίνονται και σε συνθήκες σοβαρής προσβολής πέφτουν. Σπάνια μπορεί να προσβληθούν άνθη ή καρποί τομάτας.
Παθογόνο – Συνθήκες ανάπτυξης
Η ασθένεια οφείλεται στον Αδηλομύκητα Mycorellosiella fulva. Μολύνει από τα στομάτια των φύλλων και αναπτύσσεται μέσα στους ιστούς, κατά προτίμηση στο σπογγώδες μεσόφυλλο. Τα κονίδια (σπόρια) του μύκητα βλαστάνουν όταν βρεθούν σε επαφή με την φυλλική επιφάνεια. Η μόλυνση και η ανάπτυξη της ασθένειας ευνοείται με υγρασία και σχετικά υψηλές θερμοκρασίες (περ. 20 oC). Στα πρώτα στάδια της προσβολής η ασθένεια δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή.




ΦΩΤΟ 21



Βοτρύτης
Άλλα Ονόματα: Σαπίλα, Gray Mold
Επιστημονικό Όνομα Botrytis cinerea
Τύπος Προσβολής: Ασθένεια
Εμφάνιση Συπτωμάτων σε: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΑΝΘΟΣ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΚΑΡΠΟ
Πληροφορίες
Ο βοτρύτης είναι ευρύτατα διαδεδομένος μύκητας. Είναι περισσότερο γνωστός με την ατελή του μορφή, ως Botrytis cinerea (Αδηλομύκητας) και με την εξάνθιση γκρίζου χρώματος (ασθένεια «τεφρά σήψη»).Προσβάλλει πάρα πολλές καλλιέργειες και αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και πραγματική απειλή για την εμπορεύσιμη παραγωγή. Εκτός από τις ποσοτικές απώλειες υποβαθμίζει και την ποιότητα των προϊόντων, ενώ ζημιώνει την παραγωγή και μετασυλλεκτικά κατά την αποθήκευση και την μεταφορά. Αποτελεί πρόβλημα ιδιαίτερα για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες αλλά και για τις υπαίθριες.
Συμπτώματα
Προκαλούνται στην αρχή καστανές υδατώδεις εκτεταμένες κηλίδες, που μπορεί να εξελιχθούν σε νεκρώσεις. Χαρακτηριστική είναι η γκρίζα εξάνθιση (χνούδι) του μύκητα στα προσβεβλημένα όργανα. Προσβάλλει όλα τα μέρη των φυτών (φύλλα, στελέχη, άνθη, καρπούς) και σε όλα τα στάδια ανάπτυξής τους
Ο βοτρύτης μπορεί να αναπτυχθεί και σαπροφυτικά σε υπολείμματα της καλλιέργειας και σε νεκρά μέρη των φυτών και από εκεί να μολύνει γειτονικούς υγιείς ιστούς. Σχηματίζει κονιδιοφόρους με μακρύ ποδίσκο και υαλώδη κονίδια σε σχηματισμό βότρυ στις διακλαδώσεις. Στους προσβεβλημένους ιστούς μπορεί να σχηματιστούν επίσης τα μαύρα σκληρώτια του μύκητα.
Συνθήκες ανάπτυξης
Τα κονίδιά του βλαστάνουν σε μεγάλο εύρος θερμοκρασιών (από 1-30 oC) αν και η ιδανική θερμοκρασία είναι 18 oC. Είναι ξηροσπόρια και μεταφέρονται κυρίως με τον άνεμο. Απελευθερώνονται με έναν υγροσκοπικό μηχανισμό, γι’ αυτό αφθονούν όταν υπάρχουν απότομες μεταβολές της υγρασίας στη διάρκεια της ημέρας. Για την βλάστησή τους όμως είναι απαραίτητη η ύπαρξη σταγόνας νερού ή πολύ υψηλής σχετικής υγρασίας (τουλάχιστον 90%). Σε θερμοκρασίες 15-20 oC και παρουσία νερού ή υψηλής σχετικής υγρασίας (βροχή ή παρατεταμένος υγρός καιρός) η ανάπτυξη του μύκητα είναι πολύ γρήγορη και η μόλυνση ολοκληρώνεται μέσα σε λίγες ώρες.
Με την βοήθεια της πλάκας προσκολλήσεως (appressorium) το ράμφος μόλυνσης διαπερνά την εφυμενίδα και την επιδερμίδα των φυτικών κυττάρων. Στην φάση αυτή ο μύκητας παράγει ένζυμα που λύνουν την συνέχεια των φυτικών κυττάρων και διευκολύνουν την διείσδυσή του. Ο μύκητας εισέρχεται και μολύνει επίσης από τα άνθη.
Ο βοτρύτης μπορεί να εμφανισθεί δευτερογενώς μετά από προσβολές από έντομα ή από φυσικές ζημιές, π.χ. από χαλάζι, διεισδύοντας από τους ήδη τραυματισμένους ιστούς (οι πληγές των ιστών αποτελούν πύλες εισόδου του βοτρύτη).
Ο μύκητας διαχειμάζει είτε με τη μορφή σκληρωτίων στο έδαφος ή ως σαπροφυτικό μυκήλιο σε νεκρά υπολείμματα καλλιέργειας ή σε διάφορους ξενιστές.
Το βασικό μέσο πρόκλησης μολύνσεων είναι τα μακροκονίδια και το μυκήλιο, ενώ δευτερευόντως τα ασκοσπόρια. Τα μακροκονίδια χρειάζονται την παρουσία νερού για να βλαστήσουν και δεν επιζούν για πολύ.
Φυτικοί ιστοί υδαρείς, περίσσεια αζωτούχου λίπανσης, υψηλή πυκνότητα φύτευσης και κακός αερισμός της φυτείας ή μέσα στο θερμοκήπιο, είναι παράγοντες που αυξάνουν την ευαισθησία των φυτών και τις προσβολές από τον βοτρύτη.
Αντιμετώπιση
Ο βοτρύτης (ή σαπίλα) είναι αναμφίβολα πραγματική απειλή για την εμπορεύσιμη παραγωγή, ιδιαίτερα για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες. Αυτό γιατί από τη μία η ασθένεια αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και από την άλλη η αντιμετώπισή της δεν είναι εύκολη. Η παραμικρή καθυστέρηση από την έγκαιρη επέμβαση του βοτρύτη, συνήθως έχει δυσανάλογα σοβαρές επιπτώσεις (απώλεια παραγωγής, δυσκολία αντιμετώπισης, περιορισμένη επιτυχία, παραμονή της ασθένειας σε εστίες μέσα στο θερμοκήπιο και επαναμόλυνση, ανάγκη για περισσότερους και συχνότερους ψεκασμούς, υψηλότερο κόστος).
Με δυο λόγια ο βοτρύτης, ειδικά μέσα στο θερμοκήπιο, είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα, στο οποίο επιβάλλεται να δίνουμε ξεχωριστή προσοχή.
Γενικά συστήνεται για την ορθολογική αντιμετώπιση του βοτρύτη και πρόληψη εμφάνισης ανθεκτικότητας από τον μύκητα να εναλλάσσονται στους ψεκασμούς μυκητοκτόνα με διαφορετικό τρόπο δράσης και από διαφορετικές ομάδες, να γίνεται καλός ψεκασμός, να εφαρμόζονται οι συνιστώμενες δόσεις και να τηρούνται οι οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία.




ΦΩΤΟ 22


Αλτερναρίωση Στελέχους Τομάτας
Επιστημονικό Όνομα: Alternaria alternata f.sp. lycopersici, Alternaria alternata, Alternaria tenuis
Τύπος Προσβολής: Ασθένεια
Εμφάνιση Συπτωμάτων σε: ΞΕΡΑΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΦΥΤΟ, ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΚΑΡΠΟ
Συμπτώματα
Προκαλούνται έλκη στη βάση των στελεχών, που μπορεί να το περιβάλλουν ολόκληρο προκαλώντας την ξήρανση του φυτού.
Προσβάλλονται και οι καρποί, όπου δημιουργούνται βυθισμένες καστανόμαυρες κηλίδες σε μεγάλες περιοχές.
Παθογόνο – Συνθήκες ανάπτυξη
Η ασθένεια οφείλεται στο μύκητα Alternaria alternata f.sp. lycopersici. Οι μολύνσεις γίνονται με υγρό καιρό, με παρουσία ελεύθερης υγρασίας στα φυτά και σε σχετικά υψηλές θερμοκρασίες (20-25 oC).




ΦΩΤΟ 23


Περονόσπορος Τομάτας
Άλλα Ονόματα Late blight
Επιστημονικό Όνομα Phytophthora infestans
Τύπος Προσβολής Ασθένεια
Εμφάνιση Συπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΤΟ ΚΑΡΠΟ
Συμπτώματα
Προσβάλλεται η βλάστηση και οι καρποί. Η προσβολή ξεκινά από τα κατώτερα φύλλα, όπου εμφανίζονται κιτρινωπές κηλίδες ακανόνιστου σχήματος ("λαδιές"). Αυτές οι περιοχές στη συνέχεια γίνονται καστανές και ξηραίνονται. Με υγρές συνθήκες στην κάτω επιφάνεια των φύλλων διακρίνεται το λευκό χνούδι (εξάνθιση) του μύκητα. Στους μίσχους και στους βλαστούς οι νεκρώσεις των ιστών παίρνουν επίμηκες σχήμα. Οι καρποί προσβάλλονται αρχικά στην περιοχή του ποδίσκου. Η προσβολή μπορεί να εξαπλωθεί στη συνέχεια σε ολόκληρο τον καρπό.
Παθογόνο – Συνθήκες ανάπτυξης
Ο περονόσπορος της τομάτας προκαλείται από τον μύκητα Phytophthora infestans. Για την ανάπτυξή του απαιτεί υγρό και δροσερό καιρό (17-20 οC). Με τέτοιες ευνοϊκές συνθήκες η ασθένεια μπορεί να εξαπλωθεί πολύ γρήγορα, καταστρέφοντας τα φυτά.
Αντιμετώπιση
Για την αντιμετώπιση του περονοσπόρου της τομάτας απαιτείται πρόγραμμα προληπτικών επεμβάσεων, ιδιαίτερα στις περιοχές με συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξή του (π.χ. Δυτική Ελλάδα).
Η προστασία της νεαρής βλάστησης είναι σημαντική ώστε να μην εγκατασταθεί η ασθένεια στο χωράφι. Επίσης ιδιαίτερη σημασία έχει ο καλός ψεκασμός και η προστασία της νεαρής αναπτυσσόμενης βλάστησης, όταν μάλιστα χρησιμοποιούνται σκευάσματα επαφής.
Συστήνεται να ακολουθούνται οι οδηγίες των Γεωργικών Προειδοποιήσεων ως προς αναμενόμενη προσβολή, καιρικές συνθήκες και επίκαιρο επέμβασης. Στις κρίσιμες περιόδους για την εξάπλωση της ασθένειας (π.χ. σε συνθήκες με βροχερό καιρό και θερμοκρασίες 20-25 οC) συστήνεται να προτιμώνται μίγματα με διασυστηματικά προϊόντα.




ΦΩΤΟ 24


Ωίδιο Ντομάτας
Επιστημονικό Όνομα Leveillula taurica με ατελή μορφή τον Oidiopsis sicula.
Τύπος Προσβολής Ασθένεια
Εμφάνιση Συπτωμάτων: ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΕ ΙΣΤΟΥΣ
Συμπτώματα
Στα φύλλα εμφανίζονται χλωρώσεις γωνιώδεις και ακανόνιστες. Εντονότερα είναι τα συμπτώματα στην τομάτα και στην πιπεριά ενώ ανοιχτοκίτρινες κηλίδες προκαλούνται στη μελιτζάνα και το αγγούρι. Οι κηλίδες αργότερα γίνονται νεκρωτικές. Η εξάνθιση του μύκητα εμφανίζεται και στις δύο επιφάνειες του φύλλου (λευκό χνούδι), πρώτα όμως στην κάτω επιφάνεια. Στην πιπεριά και στη μελιτζάνα προκαλείται επιπλέον κατσάρωμα των φύλλων και πτώση τους. Η ευαισθησία των φυτών αυξάνεται με την ηλικία τους, ενώ τα νεαρά φυτά παρουσιάζουν ανεκτικότητα. Η ασθένεια εμφανίζεται συνηθέστερα στο φύλλωμα.
Παθογόνο – Συνθήκες ανάπτυξης
Η ασθένεια προκαλείται από τον μύκητα Leveillula taurica (ατ. μορφή Oidiopsis taurica). Πρόκειται για υποχρεωτικό παράσιτο, που μολύνει από τα στομάτια. Εισέρχεται μέσα στους ιστούς και αναπτύσσεται ενδοφυτικά στο μεσόφυλλο. Από εκεί αναπτύσσονται οι κονιδιοφόροι, που εμφανίζονται ως λευκή εξάνθιση. Αυτοί παράγουν τα σπόρια του μύκητα (κονίδια) που είναι ξηροσπόρια, μεταφέρονται με τον άνεμο και για να βλαστήσουν δεν απαιτούν υψηλές συνθήκες υγρασίας. Γι’ αυτό και το ωίδιο είναι διαδεδομένη ασθένεια και σε σχετικά ξηροθερμικές συνθήκες σε σύγκριση με άλλα παθογόνα. Τα κονίδια εξαπλώνουν την ασθένεια και σε υγιή φυτά. Η βλάστηση των σποριών και η διείσδυσή τους μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε 3 ώρες.
Αντιμετώπιση
Ο μύκητας Leveillula taurica θεωρείται «δύσκολο» παθογόνο γιατί αναπτύσσεται μέσα στους ιστούς (ενδοφυτικά). Γι’ αυτό για την αντιμετώπισή του συστήνεται επέμβαση έγκαιρα μόλις εμφανιστεί η ασθένεια κυρίως με κατάλληλα, διασυστηματικά σκευάσματα, που να μπορούν να διεισδύουν μέσα στους φυτικούς ιστούς.




ΦΩΤΟ 25


ΠΗΓΕΣ:

ΜΠΕΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
Τεχνολόγος Γεωπόνος, MSc, Υποψήφιος Διδάκτωρ στην Χημεία Περιβάλλοντος
tbesis@gmail.com

Πέμπτη, 27 Σεπτεμβρίου 2012

Ο Δάκος της Ελιάς.




Ένα χωριό στην Ελληνική ύπαιθρο υπερηφανεύεται για την αυτάρκεια που προσφέρει στην κοινότητα μέσω των καλλιεργειών και των κήπων, οι οποίοι στον πιο γόνιμο οίστρο τους προσφέρουν άφθονη ποσότητα λαχανικών και καρπών, που ικανοποιούν τις ανάγκες των κατοίκων όλο το χρόνο. Αυτό, όμως, για το οποίο υπερηφανεύεται περισσότερο είναι ο καρπός, που προσφέρει σε ένα γεύμα, όλα τα θρεπτικά συστατικά και την ενέργεια που χρειάζεται κάποιος, περιενδύοντας το φαγητό με το πλεκτό πρασινοκίτρινο αριστοκρατικό χρώμα του ρευστού γευστικού ελαίου της επεξεργασίας του. Μιλώ φυσικά για τον καρπό της ελιάς.
Η ποιότητα των θρεπτικών συστατικών είναι ίδια είτε οι καρποί προορίζονται για επιτραπέζια κατανάλλωση είτε προορίζονται για ελαιοποίηση. Η διάκριση αυτή εξαρτάται απο την ποικιλία των ελαίων του ελαιώνα.
Υπάρχουν αρκετοί εχθροί – εντομα που παρασιτούν και τρέφονται απο τα φύλλα, τους βλαστους και τους καρπούς της ελιάς. Η ζημιά των καρπών ειναι αυτη που έχει οικονομική σημασία, αλλα και τη μεγαλύτερη αντανάκλαση στην υποβάθμιση της θρεπτικης αξίας των καρπών και είναι πιο σοβαρη στις ποικιλίες που προορίζονται για επιτραπέζια κατανάλλωση καθως αλλιώνεται το σχήμα και το βρώσιμο τμήμα του καρπού. Ιδιαίτερη ζημια προκαλεί το δίπτερο έντομο με την κοινή ονομασία «Δάκος της ελιάς», καθως ωοτοκεί στο μεσοκάρπιο της ελιάς και τα ανήλικα στάδια του εντόμου ορύσσουν στοά στη σάρκα του καρπού. Οι σοβαρότερες προσβολές παρατηρούνται τους φθινοπωρινούς μήνες.






Εικόνα 1:Ενήλικο θηλυκό εναποθέτει αυγό στο εσωτερικό ελαιοκάρπου.


Συστηματική ταξινόμηση:
Το επιστημονικό όνομα του Δάκου της ελιάς είναι Bactrocera oleae (Dacus oleae), δίπτερο και ανήκει στην οικογένεια Tephritidae, κύριο χαρακτηριστικό της οποίας είναι οι σκοτεινότεφρες ζώνες που έχουν τα μέλη της στις πτέρυγές τους. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν και αλλά δίπτερα που προσβάλουν καρπούς δέντρων και κηπευτικών, όπως άλλα είδη του γένους Bactrocera (Bactrocera cucurbitae, Bactrocera dorsalis), το Ragoletis cerasi που παρασιτεί στα κεράσια και το Ceratitis capitata που παρασιτεί σε πολλά φρούτα.






Εικόνα 2: To Bactrocera dorsalis μοιάζει φιλικό με τον άνθρωπο.



Μορφολογία εντόμου:
Το ενήλικο έχει μήκος περίπου 5mm και γενικό χρωματισμό ανοιχτοκάστανο ως σκοτεινοκάστανο. Ο θώρακας στο νωτιαίο του (επάνω) μέρος είναι σκοτεινότερος με τρεις κατά μήκος μαύρες γραμμές, ενώ στα πλάγια διακρίνονται μερικές υπόλευκες ή υποκίτρινες κηλίδες. Οι πτέρυγες είναι διαφανείς, ιριδίζουσες, με ένα σκοτεινό στίγμα στην άκρη. Στην άκρη της ωοειδούς κοιλίας υπάρχει ένας ευδιάκριτος οξύληκτος ωοθέτης μόνο στα θηλυκά άτομα, ο οποίος διευκολύνει την εναπόθεση των αυγών στο μεσοκάρπιο του ελαιοκάρπου.
Το αυγό είναι στενόμακρο, κάπως οξύ στον ένα πόλο και λευκό. Η προνύμφη έχει χρώμα λευκό ως ανοιχτοκίτρινο με το πρόσθιο μέρος του σώματος στενότερο από το οπίσθιο, χωρίς κεφαλική κάψα αλλά μόνο με σκοτεινόχρωμα στοματικά άγκιστρα και τον κεφαλορυγγικό σκελετό.
Η νύμφη είναι το ενδιάμεσο στάδιο που ακολουθεί το ανήλικο, της προνύμφης, και ακολουθείται από το ενήλικο. Σε αυτό το στάδιο το έντομο έχει περίβλημα με σκληρυμένο δερμάτιο ανοιχτοκάστανου χρώματος και ελλειψοειδές σχήμα



.
Εικόνα 3: Προνύμφες του δάκου της ελιάς

Ξενιστές:
Είναι είδος μονοφάγο, με την προνύμφη να αναπτύσσεται μόνο στο μεσοκάρπιο (σάρκα) της ελιάς και της αγριελιάς.
Βιολογία-Ζημιές:
Ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες και την γεωγραφική περιοχή έχει 2-5 γενεές. Στην Ελλάδα και σε άλλες Μεσογειακές χώρες, στις οποίες ενδημεί το έντομο, έχει 3-4 γενεές με την πρώτη να αρχίζει αρχές Ιουλίου στους νέους καρπούς, 2 ακόμη το Φθινόπωρο που διαρκούν ως το τέλος Νοεμβρίου, που είναι και οι πιο σοβαρές για τις καλλιέργειες, και μια ακόμη, σπάνια, την άνοιξη στους ώριμους καρπούς που απομένουν επί των δέντρων.
Υπάρχει μια περίοδος αναπαραγωγικής ανωριμότητας, πιθανώς διάπαυση, αργά την άνοιξη μέχρι το τέλος Ιουνίου. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου τα θηλυκά έχουν υπανάπτυκτα ωάρια και τα αρσενικά δεν ανταποκρίνονται στις φερομονικές παγίδες. Καθώς η επιδερμίδα του ελαιοκάρπου μαλακώνει, οι ελιές γίνονται κατάλληλες για ωοτοκία, συνήθως τον Ιούλιο. Το θηλυκό, αφού ανοίξει με τον ωοθέτη του την οπή ωοτοκίας, εισάγει στο μεσοκάρπιο ένα αυγό. Κατά κανόνα εισάγει ένα αυγό ανά καρπό, σε περιπτώσεις όμως πολύ πυκνού πληθυσμού ή μικρής παραγωγής παρατηρούνται και περισσότερες από μια ωοθεσίες ανά καρπό. Τα ενήλικα είναι συνήθως μακρόβια και η ωοτοκία από θηλυκά της ίδιας ή διαφορετικών γενεών συνεχίζονται επί εβδομάδες και μήνες, ώσπου η πτώση της θερμοκρασίας τα τέλη φθινοπώρου ή τον χειμώνα να εμποδίσει την ωοτοκία. Η προνύμφη ορύσσει στοά στο μεσοκάρπιο και όταν συμπληρώσει την ανάπτυξή της νυμφώνεται, τους θερινούς μήνες μέσα στον καρπό, ο φθινόπωρο και το χειμώνα στο έδαφος σε μικρό βάθος. Φαίνεται το εάν ή όχι θα εγκαταλείψει τον καρπό για να νυμφωθεί στο έδαφος εξαρτάται από την κατάσταση ωριμότητας του καρπού. Συνήθως τον εγκαταλείπει και νυμφώνεται στο έδαφος όταν ο καρπός έχει λαδώσει.
Όταν υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του, ο βιολογικός κύκλος συμπληρώνεται σχεδόν σε ένα μήνα. Ο πληθυσμός του δάκου της ελιάς αυξάνει ιδιαίτερα τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο και μάλιστα όταν ο καιρός είναι υγρός και σχετικά ζεστός. Το έντομο γνωρίζει να διασπείρεται από περιοχές χωρίς ελαιοκάρπους σε περιοχές με νέα παραγωγή το καλοκαίρι, καθώς από πεδιάδα σε ελαιώνες σε πλαγιές βουνών και το αντίστροφο, όπως επίσης και να μεταναστεύει διανύοντας μεγάλες αποστάσεις. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η χαμηλή υγρασία της ατμόσφαιρας δεν ευνοούν την  ανάπτυξη του εντόμου.
Τα ενήλικα άτομα για να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν χρειάζεται να τρέφονται συχνά με διάφορες οργανικές ουσίες υγρές ή στερεές, όπως μελιτώδεις εκκρίσεις εντόμων, νέκταρ λουλουδιών, γύρη, εκκρίσεις φυτών, χυμούς και ιστούς σάπιων φρούτων και, πιθανώς, μικροοργανισμούς, όπως βακτήρια, στις επιφάνειες των φυτών.
Η προνύμφη έχει ανάγκη την παρουσία συμβιωτικών παρασίτων στον πεπτικό της σωλήνα για να μπορέσει να χρησιμοποιήσει τις πρωτεΐνες του μεσοκαρπίου της ελιάς, όταν αυτή είναι ακόμα πράσινη. Κατά την ωοτοκία, τα βακτήρια αυτά που βρίσκονται και στο εσωτερικό του ωοθέτη του θηλυκού, επαλείφονται στο αυγό και από εκεί μπαίνουν στον πεπτικό σωλήνα της νεαρής προνύμφης.
Εκτός από την ζημιά που προκαλεί η νεαρή προνύμφη με την διατροφή της στο μεσοκάρπιο, προκαλείται και δευτερογενής προσβολή από την εγκατάσταση του μύκητα Camarosporium dalmaticum στην θέση της οπής ωοτοκίας στην επιφάνεια του καρπού, ο οποίος προκαλεί μια καστανή κηλίδωση στην επιφάνεια, με ξηρή σύσταση το καλοκαίρι στις άγουρες ελιές και μαλακή το χειμώνα στις ώριμες. Η παρουσία αυτής της κηλιδώσεις στους καρπούς πολλές φορές αποτελεί σημάδι ότι ο δάκος αρχίζει να δραστηριοποιείται αποθέτοντας αυγά στις ελιές.
Πολλές φορές σε καρπούς που έχουν προσβληθεί απ το δάκο, ακολουθεί προσβολή από την κηκιδόμυγα των καρπών της ελιάς (Prolasioptera berlesiana), η προνύμφη της οποίας τρέφεται από τον μύκητα και τον μεταφέρει σε ελιές με νυχματα του δάκου.





Εικόνα 4: Η προνύμφη στο εσωτερικό του καρπού





Καταπολέμηση:

Λόγω της σοβαρότητας και των κινδύνων που κρύβει η εφαρμογή χημικής επέμβασης με συνθετικά εντομοκτόνα, τα οποία έχουν κατηγορηθεί για σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των καταναλωτών, δεν θα συστήσω στους ερασιτέχνες ελαιοπαραγωγούς κάποια χημική επέμβαση με ένα τέτοιο σκεύασμα. Οι παραγωγοί που ασχολούνται με την συμβατική καλλιέργεια της ελιάς γνωρίζουν ποιες από τις δραστικές ουσίες που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι κατάλληλες για την καταπολέμηση του Δάκου και δεν θα ήθελα να επεκταθώ, παρά να δώσω μερικές συμβουλές και να προτείνω μερικές μεθόδους βιολογικής αντιμετώπισης.


Το πρώτιστο που θα πρέπει να σκέφτεται ένας ερασιτέχνης ελαιοπαραγωγός είναι πως το έντομο από τη φύση του έχει αναπτύξει αυτή τη σχέση εξάρτησης με τους καρπούς της ελιάς και πρέπει να σεβαστεί το οικολογικό αυτό γεγονός και να μην επιχειρήσει την ολοκληρωτική εξόντωση του πληθυσμού. Επίσης οι ελιές που προορίζονται για ελαιοποίηση υφίστανται μικρότερη ζημία από αυτές που προορίζονται για επιτραπέζια κατανάλωσης λόγω του τελικού προϊόντος και της επεξεργασίας που δέχονται, επομένως ας μην πέφτετε στην παγίδα συναδέλφων που σας τρομάζουν με την καταστροφή που πρόκειται να προξενήσει ο δάκος στα λιγοστά σας δέντρα ώστε να πουλήσουν τα φάρμακα που έχουν στην αποθήκη. Μην εξαπατήστε. Αν ακολουθήσετε μερικές βιολογικές μεθόδους θα κρατήσετε τον πληθυσμό σε χαμηλά επίπεδα χωρίς να έχετε κανένα πρόβλημα στην παραγωγή σας.

Στην αγορά υπάρχουν σκευάσματα με δραστική ουσία φυσικές πυρεθρίνες, οι οποίες απομονώνονται από εκχύλισμα κάποιων ειδών χρυσανθέμου και έχουν εντομοκτόνο ιδιότητα. Δρουν με την επαφή και την απορρόφησή τους από το σώμα των εντόμων στο νευρικό σύστημα των εντόμων, προκαλώντας αρχικά κατάρρευση και στη συνέχεια το θάνατό τους. Οι πυρεθρίνες εφαρμόζονται βραδινές ώρες και δεν βλάπτουν το περιβάλλον αφού διασπόνται γρήγορα από την ακτινοβολία του ηλίου. 
Άλλα σκευάσματα με εντομοκτόνες ιδιότητες είναι αυτά με δραστική ουσία ζωντανά σπόρια (κονίδια) του μύκητα beauveria bassiana. Το οποίο χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό μέτρο της μαζικής παγίδευσης, που θα εξηγήσω παρακάτω. Τα σκευάσματα αυτά είναι ακίνδυνα για το περιβάλλον και πρέπει να τα χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας τους.
Για την μαζική παγίδευση υπάρχουν αρκετές πατέντες και αρκετοί τύποι παγίδων που κυκλοφορούν στην αγορά, αλλά και που μπορείτε να φτιάξετε μόνοι σας. Υπάρχουν παγίδες πράσινου και κίτρινου χρώματος (χρώματα τα οποία προσελκύουν το έντομο) με προσελκυστυκές ουσίες τροφής και δραστικές ουσίες συνθετικά εντομοκτόνα, στις οποίες είτε παγιδεύεται το έντομο και εξασθενεί, είτε έρχεται σε επαφή με το εντομοκτόνο, το οποίο εισχωρεί στο σώμα του και το παραλύει.
Υπάρχει η παγίδα τύπου McFail, η οποία χρησιμοποιείται για τον έλεγχο του πληθυσμού και στην οποία επίσης το έντομο παγιδεύεται. Με παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και οι αυτοσχέδιες παγίδες, οι οποίες έχουν την παρακάτω κατασκευή. Σε ένα δοχείο ή μπουκάλι πλαστικό κάμουμε μερικές τρύπες στα πλάγια και πάνω από τη μέση ώστε να μπορέσουμε να περάσουμε σε αυτές καλαμάκια 3-4cm πλαστικά τα οποία τα κολλάμε με τρόπο ώστε αυτά να μην προεξέχουν αρκετά από την εξωτερική επιφάνεια του δοχείου. Γεμίζουμε το δοχείο με νερό μέχρι την μέση ώστε να πέσουν σε αυτό τα έντομα αργότερα και δένουμε στο καπάκι ή στο πώμα, εσωτερικά, μια κάψουλα, η οποία περιέχει μια φερομόνη προσέλκυσης που μπορούμε να βρούμε εύκολα στο εμπόριο, ώστε όταν κλείσουμε το καπάκι η φερομόνη να βρίσκεται μέσα στο δοχείο. Αν η κάψουλα είναι κλειστή κάνουμε μερικές τρύπες ώστε να απελευθερώσουμε την φερομόνη. Κρεμάμε μερικά τέτοια μπουκαλάκια στο δέντρο.





Εικόνα 5: Παγίδα τύπου MvPhail.


Εκτός από τα παραπάνω, μπορούμε να εφαρμόσουμε και δολωματικό ψεκασμό με ελκυστική φερομόνη σε συνδυασμό με πυρεθρίνες.
Υπάρχουν αναφορές για αποτελεσματικότητα των φυσικών εχθρών του δάκου, των υμενοπτέρων του γένους Psyttalia, αλλά και στελεχών του βακτηρίου Bacillus thuringiensis που όμως βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό επίπεδο.





Εικόνα 6: Το παρασιτοειδές Psyttalia concolor


Βιβλιογραφία:
  • Μ.Ε. Τζανακάκης – Β.Ι. Κατσόγιαννος (2003) Έντομα καρποφόρων δέντρων και αμπέλου. Αθήνα, Εκδόσεις Αγρότυπος, pp 265273
  • John L. Capinera  (2008) Encyclopedia of Entomology. USA, University of Florida, Springer Science+Business Media B.V. pp 2666–2669
  • K.R. Sime, K.M. Daane, A. Kirk, J.W. Andrews, M.W. Johnson and R.H. Messing (2007) Bulletin of Entomological Research / Volume 97 / Issue 03 , pp 233 ­ 242
·       E.I.Navrozidis,E.Vasara,G.Karamanlidou,G.K.Salpiggidis, and S.I.Koliais. Biological Control of Bactocera oleae (Diptera: Tephritidae) Using a Greek Bacillus thuringiensisIsolate. Journal of Economic Entomology 93(6):1657-1661. 2000

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2012

Εισαγωγή στη δημιουργία λαχανόκηπου

 του Θανάση Αργυρόπουλου, 
       (γεωπόνος ΑΠΘ)

Η καλλιέργεια λαχανικών στον κήπο, στην αυλή ή στον υπαίθριο χώρο του σπιτιού σας δεν έχει καμία σχέση με τις καλλιέργειες που γίνονται για εμπορική και βιομηχανική εκμετάλλευση από τους επαγγελματίες παραγωγούς στην ύπαιθρο. Ως εκ τούτου προϋποθέτουν την θετική προδιάθεση σας μιας και οι φροντίδες τους απαιτούν την, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ενασχόληση σας στον κήπο, όπως για τις εργασίες του φυτέματος, του ξεβοτανίσματος, του σκαλίσματος. κ.α. Βέβαια αυτές οι εργασίες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν αγγαρείες, αλλά σαν μια ευχάριστη διαδικασία όπως η συγκομιδή, διότι για να απολαύσετε και να γευτείτε το ευχερές δημιούργημα της φύσεως όπως αυτό έρχεται με την μορφή του καρπού, πρέπει να προσφέρετε και εσείς με τη σειρά σας την αφοσίωση και την στοργή που αυτό χρειάζεται με το να δίνετε λίγο από τον χρόνο σας στην φροντίδα των φυτών του κήπου σας. Με την ευκαιρία αυτή θα σας δοθεί ο χρόνος να ανακαλύψετε έναν κόσμο που ποτέ πριν δεν φανταζόσασταν ότι υπάρχει κρυμμένος γύρω σας και κάτω από την πράσινη φυτοκάλυψη του κήπου σας.

Για όλες τις εργασίες που ενδείκνυται να κάνετε ώστε να καλλιεργήσετε σωστά και με οικολογικές μεθόδους υγιεινά τα λαχανικά που προορίζονται για εσάς και την οικογένεια σας θα αναφερθώ αναλυτικά στα αντίστοιχα άρθρα.

Ο καλλιεργητής μπορεί να χρησιμοποιήσει μερικές έξυπνες τακτικές για να εξοικονομήσει χρόνο από τις εργασίες του, αλλά και για κάνει πιο παραγωγική την καλλιέργειά του. Ένα παράδειγμα είναι η χρήση σπόρων ραπανιού και καρότου και  σπορά των δυο αυτών λαχανικών στην ίδια σειρά στον λαχανόκηπο ώστε το καθ’ ένα να ωφεληθεί από τις ιδιότητες του άλλου. Το ραπάνι με την ανάπτυξή του θα δώσει στο έδαφος την κατάλληλη δομή και αργότερα, με την συγκομιδή του, το καρότο που θα βρίσκεται σε ανάπτυξη δεν θα χρειαστεί αραίωμα, όπως θα έπρεπε να γίνει στην περίπτωση που το καλλιεργούσαμε μόνο του σε μια σειρά.



Ραπάνια και καρότα φυτεμένα μαζί


Για τη καλύτερη οργάνωση σχετικά με τις δραστηριότητες σας στον κήπο σας καλό θα είναι να κρατάτε σημειώσεις ώστε να γνωρίζετε, για παράδειγμα, πότε ποτίσατε ή πότε φυτέψατε τα φυτά σας και να καθορίζετε τη συχνότητα των εργασιών σύμφωνα με τις ανάγκες των φυτών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χώρος που θα επιλέξετε για να φτιάξετε τον λαχανόκηπό σας. Θα πρέπει να έχει επαρκή ηλιοφάνεια και να μην σκιάζεται από ψηλότερα κτήρια ή δέντρα με πλούσιο φυλλωμα. Γενικά, καλό είναι ο ήλιος να καλύπτει την έκτασή του κήπου τουλάχιστον για 7 ώρες την ημέρα, ιδιαιτέρως αν έχουμε φυτέψει λαχανικά που είναι ευαίσθητα και απαιτούν αρκετές ώρες ηλιοφάνειας για την ανάπτυξή τους, όπως είναι η τομάτα, η κολοκυθιά, η πιπεριά, η μελιτζάνα, το αγγούρι κ.α. Μην ξεχνάμε ότι τα φυτά μας έχουν ανάγκη τις ακτίνες του ηλίου για να επιτελέσουν την λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Λαχανικά που αναπτύσσονται το χειμώνα ή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους δεν έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις σε φως, αντιθέτως η περιορισμένη ηλιοφάνεια και η χαμηλή ένταση φωτός ευνοούν την ανάπτυξή τους όπως συμβαίνει στο μαρούλι, το σπανάκι, το καρότο και άλλα φυτά που καλλιεργούνται για το πράσινο φύλλωμά τους και για τις σαρκώδεις ρίζες τους το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Οι διαφορές και οι ιδιαίτερες ανάγκες που έχει κάθε φυτό σχετικά με τις περιβαλλοντικές συνθήκες που χρειάζεται για να αναπτυχθεί ικανοποιητικά έχουν να κάνουν με τη βιολογία τους η οποία θα αναλυθεί όποτε αυτό κριθεί σκόπιμο όταν θα αναφερθούμε στην καλλιέργεια συγκεκριμένων λαχανικών.

Εκτός από το φως, ένας άλλος παράγοντας που θα πρέπει να λαμβάνετε υπόψη στον καθορισμό του κατάλληλου χώρου για τον λαχανόκηπο μας είναι η ποιότητα του εδάφους, η δομή του και η γονιμότητά του. Το έδαφος ανάλογα με τη σύστασή του διακρίνεται σε αμμώδες, πηλώδες, αργιλώδες βαρύ, ελαφρύ, πετρώδες, ασβεστώδες και ανάλογα με το pH σε όξινο, αλκαλικό και ουδέτερο

Το έδαφος του κήπου μας καλό θα είναι να μην έχει κλίση ώστε να μην παρασέρνονται και αποσαθρώνονται από το νερό της βροχής τα οργανικά στοιχεία και τα υπόλοιπα συστατικά του. Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε αυτόν τον παράγοντα και είμαστε αναγκασμένοι να καλλιεργήσουμε σε κεκλιμένο επίπεδο θα πρέπει να φροντίσουμε ώστε οι γραμμές και τα σαμάρια της καλλιέργειας μας να είναι παράλληλα με την κλίση του εδάφους και αν έχουμε την δυνατότητα, να επιλέξουμε κλίση εδάφους με νοτιοανατολικό προσανατολισμό, ώστε να θερμαίνεται γρήγορα την άνοιξη και να ψυχραίνεται καθυστερημένα το χειμώνα.

Για την προστασία των φυτών μας από τον άνεμο και τις επικίνδυνες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας συνιστάται τα νεαρά σπορόφυτα να μεγαλώνουν στον ελεγχόμενο χώρο ενός θερμοκηπίου ή ενός σκέπαστρου τουλάχιστον μέχρι αυτά να αποχτήσουν αντοχή σε δυσμενείς συνθήκες του περιβάλλοντος

Ακόμα και να πληροί ο χώρος σας όλα τα παραπάνω, αν δεν έχει το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό που απαιτείται για την καλλιέργεια λαχανικών και κηπευτικών, οι κόποι σας θα αποβούν στην κυριολεξία άκαρποι. Αυτό το πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό είναι, βεβαίως, η περιεκτικότητά του σε ανόργανα στοιχεία, θρεπτικά αλλά και ρυθμιστικά της θρέψης και καθορίζει αν το έδαφός σας είναι κατάλληλο για την καλλιέργεια κάποιου φυτού. Βέβαια, η γονιμότητα του εδάφους ρυθμίζεται με την προσθήκη θρεπτικών στοιχείων τεχνητά με την εφαρμογή τους από εσάς, τα εφαρμοζόμενα σκευάσματα είναι τα γνωστά λιπάσματα. Στο εμπόριο υπάρχουν τα οργανικά λιπάσματα που είναι παρασκευασμένα από κοπριά, απεκκρίσεις και νεκρούς ιστούς οργανισμών, αλλά και τα χημικά λιπάσματα που παρασκευάζονται σε μεγάλες ποσότητες με χημικές αντιδράσεις ορυκτών και προορίζονται για τις συμβατικές καλλιέργειες. Λίπασμα για τα φυτά σας μπορείτε να φτιάξετε και εσείς από τα υπολείμματα τις προηγούμενης καλλιέργειάς σας ή τα υπολείμματα των καλλωπιστικών φυτών του κήπου σας (κομποστοποίηση) πράγμα που σας συνιστώ μιας και θα σας δώσει αρκετή ευχαρίστηση.

Τα παραπάνω τα γράφω σαν μια εισαγωγή γενικών αρχων για κάποιον που ενδιαφέρεται να έρθει σε επαφή με την ψυχαγωγική διαδικασία της καλλιέργειας λαχανικών, κηπευτικών, αλλά και της δενδροκαλλιέργειας και της φύτευσης ετησίων και πολυετών φυτών για καλλωπιστικούς λόγους. Σε επόμενες δημοσιεύσεις μου θα αναφερθώ εκτενέστερα και εξειδικευμένα στην καλλιέργεια συγκεκριμένων φυτών καθώς και σε τρόπους βιολογικής αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών. Θα αναφερθούν επίσης και οι εργασίες που χρειάζεται να κάνει ο καλλιεργητής στον κήπο του και οι μέθοδοι που πρέπει να ακολουθηθούν ώστε να υπάρχει το αποτέλεσμα που θα ικανοποιήσει το αίσθημα δημιουργικότητας του καθένα.

Για οποιαδήποτε ερώτηση σας αφήστε σχόλιο ή επικοινωνήστε μαζί μου στο mail: thanasis1185@hotmail.com